Skocz do zawartości
Max

29 sierpnia 1863 r. - Powstanie styczniowe: Bitwa pod Kruszyną

Rekomendowane odpowiedzi

Witam! W artykule chce rozwinac informacje na temat wydarzenia historycznego, ktore zostalo wspomniane w "kartce z kalendarza" - dla ciekawskich ;) Informacje beda pochodzic z roznych zrodlem, ktore podam pod tekstem! Zapraszam do zapozanania sie z artykulem! 

 

Powstanie styczniowe: klęska powstańców w bitwie pod Kruszyną.

Na samym poczatku dowiemy sie troche o samym powstaniu: 

Powstanie styczniowe – polskie powstanie narodowe przeciwko Imperium Rosyjskiemu, ogłoszone Manifestem 22 stycznia wydanym w Warszawie przez Tymczasowy Rząd Narodowy. Wybuchło 22 stycznia 1863 w Królestwie Polskim i 1 lutego 1863 na Litwie, trwało do jesieni 1864, zasięgiem objęło ziemie zaboru rosyjskiego, tj. Królestwo Polskie i ziemie zabrane.Było największym polskim powstaniem narodowym, spotkało się z poparciem międzynarodowej opinii publicznej. Miało charakter wojny partyzanckiej, w której stoczono ok. 1200 bitew i potyczek. Przez oddziały powstania styczniowego przewinęło się około 200 000 ludzi. Jednak poza Żmudzią i rozrzuconymi ośrodkami na Białorusi, w Inflantach Polskich oraz innych Ziemiach Zabranych, masa społeczeństwa nie była gotowa poprzeć „pańskiego” zrywu. Mimo początkowych sukcesów zakończyło się klęską powstańców, z których kilkadziesiąt tysięcy zostało zabitych w walkach, blisko 1 tys. straconych, ok. 38 tys. skazanych na katorgę lub zesłanych na Syberię, a ok. 10 tys. wyemigrowało. Zdarzały się przypadki, że Rosjanie zabijali pojmanych powstańców, dobijali rannych, mordowali lekarzy spieszących im z pomocą, obdzierali do naga zabitych. Po bitwach Rosjanie palili miejscowości, które udzieliły schronienia powstańcom, dokonywali rzezi ludności cywilnej. Niszczono dobra kultury, np. spalono archiwum Ordynacji Zamojskiej w Zwierzyńcu. Wilno zostało spacyfikowane przez oddziały Murawjowa Wieszatiela, na Litwie zginęło 10 tys. szlachty polskiej na ogólną liczbę 40 tys.

Po upadku powstania Kraj i Litwa pogrążyły się w żałobie narodowej. W roku 1867 zniesiono autonomię Królestwa Polskiego, jego nazwę i budżet, w 1868 wprowadzono nakaz prowadzenia ksiąg parafialnych w języku rosyjskim, w 1869 zlikwidowano Szkołę Główną Warszawską, w latach 1869–1870 setkom miast wspierających powstanie odebrano prawa miejskie doprowadzając je tym samym do upadku, w roku 1874 zniesiono urząd namiestnika, w 1886 zlikwidowano Bank Polski. Skasowano klasztory katolickie w Królestwie, skonfiskowano ok. 1600 majątków ziemskich i rozpoczęto intensywną rusyfikację ziem polskich. Po stłumieniu powstania znaczna część społeczeństwa Królestwa i Litwy uznała dalszą walkę zbrojną z zaborcą rosyjskim za bezcelową i zwróciła się ku pracy organicznej.

Powstanie przyczyniło się do korzystniejszego niż w dwóch pozostałych zaborach i w etnicznej Rosji uwłaszczenia chłopów, zarówno w Królestwie, jak i na ziemiach zabranych.

 

 

   Ilustracja                                                                                                                                                                                            220px-Coat_of_arms_of_the_January_Uprisi

 

Artur Grottger, Bitwa, grafika z cyklu Polonia, 1863                                                                                                                                                                                                                                           Herb powstańczy

 

 

Bitwa pod Kruszyną

 

Bitwa stoczona 29 sierpnia 1863 roku pomiędzy zdążającym do Koniecpola oddziałem powstańczym gen. Edmunda Taczanowskiego a siłami Imperium Rosyjskiego, zakończona rozbiciem powstańców. Podczas powstania styczniowego Kruszyna jak i najbliższe okolice były miejscem walk. Obok kilku drobniejszych potyczek miało w tym rejonie miejsce starcie, które zyskało miano „bitwy pod Kruszyną”.

27 sierpnia 1863 r. liczący ponad 1000 powstańców oddział gen. Taczanowskiego dotarł do Kruszyny. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że już w maju 1863 r. doszło tutaj do przegranej ostatecznie przez powstańców potyczki z Rosjanami. W samej Kruszynie oraz pobliskiej Lgocie znajdowały się natomiast powstańcze lazarety. Do powstania zaciągnęło się również kilkunastu chłopów z Kruszyny pod dowództwem Grechowina. Większość z nich poległa w walkach na ziemi częstochowskiej. Wróćmy jednak do sierpniowej bitwy. Po dotarciu do Kruszyny oddział gen. Taczanowskiego połączył się z liczącym ok. 600 kosynierów i strzelców oddziałem ppłk Franciszka Kopernickiego. Podjęto decyzję o zatrzymaniu się na odpoczynek. Powstańcy rozbili obozowiska w samej Kruszynie jak i okolicach. Dowódcy natomiast zatrzymali się w miejscowym pałacu należącym do rodu Lubomirskich. Tam 29 sierpnia 1863 r. zastała ich wiadomość o zmierzającym z Częstochowy do Piotrkowa niewielkim oddziale rosyjskim, który eskortował inspektora dróg żelaznych kpt. de Witte’a. Mając wielokrotną przewagę liczebną powstańcy podjęli decyzję o zaatakowaniu nieprzyjaciela. W pierwszej fazie walk powstańcy odnieśli sukces spychając Rosjan do Kłomnic. Jednakże dowódca rosyjski zdążył zawiadomić posiłki.

Końcowy akt bitwy rozegrał się na polach pomiędzy Kruszyną, Nieznanicami, Witkowicami oraz Zdrową. Dowództwo powstańcze powiadomione o nadciągających nowych siłach rosyjskich, zadecydowało o wycofaniu oddziału do rejonu Koniecpola. Wykonując ten plan powstańcy zostali jednak zaatakowani przez dwie rosyjskie kolumny wojskowe w sile ok. 1000 żołnierzy pod dowództwem płk Bremsena, komendanta Łodzi oraz mjr Klodta. Polacy zostali ostatecznie otoczeni i rozbici. Część uległa rozproszeniu w okolicznych lasach. Trudno ustalić dokładną liczbę poległych po stronie polskiej. Było to prawdopodobnie ok. 60 powstańców. Kolejnych 100 zostało rannych, część z nich zmarła w powstańczych lazaretach, m.in. w Gidlach. Od 50 do 100 powstańców dostało się do niewoli, z której część została zwolniona po uprzednim wypuszczeniu z powstańczej niewoli dwóch carskich oficerów. Po bitwie wśród okolicznych mieszkańców zaczęła krążyć legenda o zaginionym powstańczym złocie. Źródłem tych opowieści stał się fakt, iż po rozbiciu oddziału gen. Taczanowskiego z pola bitwy zniknął jeden z oficerów trzymający piecze nad wojskową kasą. Ostatecznie oficer ów został odnaleziony wraz z pieniędzmi we Wrocławiu.

O wydarzeniach sprzed 155 lat, które rozegrały się w Kruszynie i okolicach przypomina mogiła na parafialnym cmentarzu, w której zostali pochowani polegli w bitwie powstańcy a także tablica umieszczona na pomniku upamiętniającym równocześnie inne tragiczne wydarzenie, tzw. „Krwawy poniedziałek” 4 września 1939 r., kiedy to nowy okupant, tym razem niemiecki dopuścił się mordu na niewinnych mieszkańcach Kruszyny, Widzowa, Jackowa oraz Bab. Pielęgnując pamięć o poległych bohaterach mieszkańcy Kruszyny spotykają się w tym miejscu każdego roku, aby oddać należny Im hołd. Jakże prawdziwe stają się słowa Marszałka Polski Edwarda Śmigłego-Rydza: Od mogiły żołnierza nie odchodzi się ze złamaną duszą. Nie odchodzi się z poczuciem klęski i beznadziejności, ale z niezbitym przekonaniem, że oto wyrosła nowa wartość ducha, wartość nie moja, nie twoja, ale nas wszystkich – wartość należąca do całego Narodu. Trzeba, aby pamięć o nich wiecznie trwała i żyła. W naszych szkołach dzieci powinny poznawać nazwiska poległych swej gminy czy miasta. To powinno wchodzić w program nauki i być pierwszą nauką o Polsce...

 

Chwała Bohaterom! Cześć Ich pamięci!

 

 

 

Zrodla informacji:

https://pl.wikipedia.org

http://www.gazetacz.com.pl

Edytowane przez Max.Bugs

Udostępnij tę odpowiedź


Odnośnik do odpowiedzi
Udostępnij na innych stronach
Gość
Ten temat został zamknięty. Brak możliwości dodania odpowiedzi.

  • Ostatnio przeglądający   0 użytkowników

    Brak zarejestrowanych użytkowników przeglądających tę stronę.

×
×
  • Dodaj nową pozycję...